خودکفايي 2

 - گندم آمریكایی سرسفره مردم

 چند ماه پس از برگزاری جشن بركت در نهاد ریاست‌جمهوری در بهمن‌ماه سال گذشته كه در آن محمود احمدی‌نژاد خودكفایی گندم را از الطاف الهی نامید چند ماهی می‌گذرد كه خبر خرید 5 میلیون تن گندم از كشورهای مختلف جهان برای تامین نیاز ایران به گندم در صدر اخبار قرار گرفته‌است.اگرچه بحث بر سر خودكفایی محصولات زراعی در همان سال‌های دولت پیشین نیز با اما و اگرهای اقتصادی و كشاورزی بسیاری همراه بود، ‌اما به نظر می‌رسد در دولت نهم در عمل فاتحه خودكفایی گندم و حمایت از تولید داخلی بسیاری از كالاها و محصولات را خوانده‌است.

البته خشكسالی بهانه خوبی برای انجام وارداتی است كه از سه سال قبل آغاز شده و یك به یك عرصه تولید محصولات مختلف را درمی‌نوردد. به گزارش بی بی‌سی، ایران در اقدامی که کارشناسان ناشی از جبر شرایط توصیف می‌کنند در فصل جاری به یکی از خریداران عمده گندم آمریکا تبدیل شده است. به گزارش خبرگزاری رویترز ایران برای نخستین بار در 26 سال گذشته برای واردکردن بیش از یک میلیون تن گندم آمریکا ثبت‌نام کرده است که ارزش آن حدود 350 میلیون دلار رقم زده می‌شود. دولت محمود احمدی نژاد، رئیس جمهور ایران، گفته که انتظار دارد امسال 4 تا 6 میلیون تن گندم از خارج وارد کند. معامله‌گران گندم می‌گویند ایران علاوه بر یک میلیون تن گندم آمریکایی، یک‌ونیم میلیون تن گندم از کانادا، یک‌ونیم میلیون تن از دریای سیاه و یک میلیون تن گندم از اروپا خریداری کرده است. گفته شده ایران همچنین در حال مذاکره برای وارد کردن 500 هزار تن گندم از استرالیا است.
دولت آمریکا تجارت تقریبا همه انواع کالاها با ایران به جز فرش، میوه‌های مغزدار، خشکبار و خاویار را ممنوع می‌کند. با این حال استثناهای دیگری بر این ممنوعیت تجاری وجود دارد که شامل کمک‌های انسان‌دوستانه، دارو و مواد غذایی می‌شود.
شان مک کمبریج تحلیلگر در موسسه «پرودنشیال فایننشال» به رویترز گفت: «آنها برای رفع نیازهای خود و خریداری مقدار گندمی که دنبالش هستند، باید سراغ فروشندگان متعددی بروند. من مطمئن هستم که ایران با کمی بی‌میلی به سراغ آمریکا آمده است.»
یک معامله‌گر گندم در آمریکا نیز به این خبرگزاری گفت: «به نظر من ایران اگر می‌توانست یک اونس گندم آمریکایی هم‌ نمی‌خرید. اما مقدار زیادی از گندم ناحیه دریای سیاه کیفیت در سطح خوراک دام دارد و بنادر آنها تنها می‌تواند مقدار معینی مبادله کند. نگرانی‌هایی در مورد گندم اروپا نیز وجود دارد.»
ایران پس از انقلاب اسلامی خریداری گندم از آمریکا را متوقف کرد درحالی که به گفته وزارت کشاورزی آمریکا، پیش از انقلاب سالانه 150هزار تا یک میلیون و 300هزار تن گندم از این کشور وارد می‌کرد.به گزارش رسانه‌های ایران مسعود میرکاظمی وزیر بازرگانی دو ماه پیش گفت که مصرف گندم ایران سالانه 11میلیون تن است و پیش‌بینی می‌شود که شش میلیون آن در داخل تولید شود بنابراین «ما باید 5میلیون تن گندم وارد کنیم.» دولت نهم توانست در ابتدای امسال مجوز برداشت از حساب ذخیره‌ارزی برای انجام این واردات را اخذ كند كه كار را برای خرید گندم،‌ شكر و دیگر كالاهای اساسی هموار كرده ‌است. این وضع اگرچه به انتقادهایی از عملکرد دولت منجر شده است، اما دولتمردان دولت نهم بی‌توجه به این انتقادها، همچنان در تلاشند تا انجام واردات را آسان‌تر و سهل‌تر از قبل به پیش ببرند.در حالی‌كه خبرگزاری‌های خارجی اخبار خرید گندم خارجی از سوی ایران را روی خط خبری خود قرارداده‌اند، مسوولان وزارت بازرگانی دولت نهم این اخبار را تایید می‌كنند، به طوری‌كه معاون وزیر بازرگانی به موج گفت: دومین محموله وارداتی گندم از بندر امام خمینی(ره) وارد كشور شد. مجید پارسانیا معاون وزیر بازرگانی و مدیرعامل شركت مادر تخصصی بازرگانی دولتی اظهارداشت: دومین محموله وارداتی گندم 44هزار تن است. وی افزود: این محموله از كشور روسیه وارد ایران می‌شود . معاون وزیر بازرگانی خاطرنشان كرد: نخستین محموله گندم وارداتی به كشور در هفته اخیر از طریق بندرعباس به كشور آمد و این دومین محموله گندم وارداتی است كه به ایران وارد شده است. مدیرعامل شركت مادر تخصصی بازرگانی دولتی كشور ادامه داد: با توجه به وقوع خشكسالی در كشور این شركت از ماه جاری مبادرت به واردات ماهانه یك میلیون تن گندم به كشور كرده است .
پارسانیا در ادامه تصریح كرد: برای تامین گندم مورد نیاز كشور، خریدهای خود را از كشورهای قاره آمریكا، اروپا و كشورهای CIS انجام داده‌ایم .معاون وزیر بازرگانی اذعان داشت: شركت مادر تخصصی بازرگانی دولتی تاكنون قرارداد خرید بیش از 4میلیون تن گندم را با كشورهای مختلف نهایی كرده است. به نظر می‌رسد این خریدها برای ذخیره‌سازی كالاهای اساسی برای سال بعد انجام‌شده‌است و دولت نهم درصدد است تا نیازهای كشور به كالاهای اساسی در سال آینده را تامین كند. پارسانیا با تایید این رویه تصریح کرد: در سال جاری، تهیه گندم مورد نیاز کشور نیز به این کالاها اضافه شده که ما برای سال جاری به میزان مورد نیاز کشور، گندم خرید می‌کنیم. بر این اساس، فعلا برای ماه‌های شهریور، مهر و آبان خریدهای یک میلیون تنی و واردات یک میلون تنی گندم را برنامه‌ریزی کرده‌ایم که به کشور وارد شود. بنا به گزارش‌ها ایران سالانه 15 میلیون تن گندم تولید می‌کرده است. اگرچه در چهار سالی كه ایران توانست طعم خودكفایی در تولید گندم را بچشد همواره تردید واردات خاموش گندم وجود داشته‌است اما به نظر می‌رسد امسال دولت به طور آشكار خودكفایی را فراموش كرده و گندم را یك‌‌بار دیگر به فهرست اقلام وارداتی پرشمار خود افزوده‌است، ظاهرا زمستان سرد گذشته و خشکسالی جاری بهانه‌های خوبی برای آن است كه پول نفت بشكه‌ای یك‌صد دلار به شكل گندم،‌ برنج، ‌گوشت، انواع میوه و ... خارجی سر سفره‌های مردم قرار گیرد.

خودکفايي

مقام اول ایران در واردات گندم جهان 10/9/87

مقام اول ایران در واردات گندم جهان

امسال با واردات شش میلیون تن گندم به ارزش دو میلیارد و 460میلیون دلار ایران پس از 10 سال به بزرگ ترین واردکننده گندم تبدیل می شود. در حالی که معاون وزیر بازرگانی در ابتدای سال احتمال واردات شش میلیون تن گندم را بدبینانه عنوان کرد اکنون قرارداد واردات شش میلیون تن از این محصول را به امضا رسانده اند.

طبق نظر کارشناسان وضعیت تولیدگندم در سال جاری بسیار وخیم تر از آن چیزی است که دولت اعلام می کند.
براساس پیش بینی ها تولید این محصول استراتژیک 60 درصد کمتر از تولید سال گذشته خواهد بود و دست کم به واردات هفت میلیون تن گندم نیاز است.
اما حتی با واردات شش میلیون تن گندم نیز ایران به صدر واردکنندگان گندم جهان بازخواهد گشت.
بی بی سی اعلام کرد در سال 1377 ایران با وارد کردن شش میلیون و 800 هزار تن گندم بزرگ ترین واردکننده گندم جهان بود و سه سال بعد از آن نیز به طور متوسط سالانه چهار میلیون تن گندم خارجی وارد کرد.
به گزارش «سرمایه» طرح خودکفایی گندم در دولت هشتم کلید خورد و از سال1383 ایران از فهرست فائو به عنوان واردکنندگان عمده گندم جهان خارج شد و روند واردات این محصول کاهش یافت. حتی سال گذشته ایران وارد عرصه صادرات آن شده بود.
اما در سال جاری با خشکسالی ناگهانی معادلات خودکفایی به هم خورد و طبق نظر فعالان و کارشناسان بخش برای تامین نیاز داخل به هفت میلیون تن گندم وارداتی نیاز است.
پیش از این کارشناسان طرح خودکفایی گندم را اقدامی غیرکارشناسی ارزیابی کردند که در صورت بروز خشکسالی عدم موفقیت آن به خوبی نشان داده خواهد شد.
اما اسکندری وزیر فعلی جهاد کشاورزی و مجری سابق طرح خودکفایی گندم همواره آن را یک نقد غیرمنصفانه ارزیابی می کرد.
دولت در ابتدای سال وزارت بازرگانی را مکلف به واردات دو میلیون تن گندم کرد در حالی که کارشناسان رقم هفت میلیون تن را برای تامین کسری مناسب می دانستند. پس از گذشت شش ماه از سال رقم واردات از دومیلیون تن به پنج میلیون تن گندم ارتقا یافت و هم اکنون قرارداد شش میلیون تن از این محصول بسته شده است.
با توجه به قیمت هر تن 410 دلاری گندم های خارجی امسال برای واردات شش میلیون تن گندم دو میلیارد و 460 میلیون دلار ارز از کشور خارج می شود.
این در حالی است که برای خرید همین میزان گندم داخلی با قیمت تضمینی 280 تومان در هر کیلو یک میلیارد و 680 میلیون دلار هزینه می شد.
ایران برای دستیابی به خودکفایی گندم، اعتبارات و منابع مالی گسترده ای اختصاص داده بود و برای تشویق گندمکاران، بخش عمده ای از گندم تولیدی را به صورت تضمینی و با قیمت های بالا خریداری می کرد.ایران در سال گذشته دو هزار و 600 میلیارد تومان یارانه برای تولید گندم و نان اختصاص داد و پیش بینی می شود امسال به دلیل واردات گسترده این رقم افزایش پیدا کند.امسال با اولین خشکسالی گسترده، وضع دوباره به 10 سال پیش برگشته و تولید گندم از حدود 15 میلیون تن به کمتر از6 میلیون تن کاهش یافته است.
زمین های زیر کشت گندم در ایران 6 میلیون و 200 هزار هکتار است که چهار میلیون هکتار آن زیر کشت دیم و دو میلیون و 200هزار هکتار آن آبی است.
عیسی کلانتری وزیر سابق جهاد کشاورزی در گفت وگو با «سرمایه» گفت: «بنابر آمار وزارت جهاد کشاورزی تولید سال گذشته گندم در کشور 14 میلیون تن برآورد شده بود در صورتی که تولید سال جاری قطعاً با 60 درصد کاهش مواجه خواهد شد و حداکثر 6/5 میلیون تن تولید خواهیم داشت.»
او متذکر شد: «با توجه به اینکه سالانه بخشی از گندم تولیدی ذخیره سازی می شود اگر امسال یک و نیم میلیون تن ذخیره گندم را به آمارها اضافه کنیم هفت میلیون تن گندم باید وارد شود.»
به اعتقاد او دلیل کاهش تولید گندم در سال جاری فقط خشکسالی نیست بلکه سوءمدیریت باعث این کمبود عظیم  است.
دبیرکل خانه کشاورز با بیان اینکه مسوولان کمبود تولید را پشت خشکسالی پنهان کرده اند، اظهار کرد: «اگر امسال شرایط خشکسالی نیز حاکم نمی شد نسبت به سال قبل به طور حتم دو میلیون تن کاهش تولید داشتیم.»
براساس آمار اخذ شده از گمرک در شش ماهه اول سال جاری 391هزار و 17 تن گندم به ارزش 167 میلیون و 407 هزار دلار وارد شد که نسبت به مدت مشابه سال قبل با واردات 186 هزار و256 تن به ارزش 33 میلیون و 373 دلار،109 درصد افزایش نشان می دهد.

منبع :  سایت روزنامه سرمایه 10/9/87

 

ويژگي گندم

ویژگی‌های گیاه گندم

 

 

ویژگی‌های گیاه گندم گندم، گل آذین سنبله‌ای دارد. از هر گره آن معمولاً یک سنبلچه متشکل از دو گلوم و سه گلچه به وجود می‌‌آید. گاهی تعداد گلچه ها به 9 هم می‌‌رسد. دانه گندم بین دو پوشش قاشق مانند به نام های پوشک بیرونی (لما) و پوشک درونی (پالئا) قرار گرفته است. برگ های گندم مانند برگ های سایر غلات (به جز ذرت و ارزن)، ویژگی‌های گیاه گندم گندم، گل آذین سنبله‌ای دارد. از هر گره آن معمولاً یک سنبلچه متشکل از دو گلوم و سه گلچه به وجود می‌‌آید. گاهی تعداد گلچه ها به 9 هم می‌‌رسد. دانه گندم بین دو پوشش قاشق مانند به نام های پوشک بیرونی (لما) و پوشک درونی (پالئا) قرار گرفته است. برگ های گندم مانند برگ های سایر غلات (به جز ذرت و ارزن)، نازک و کم عرض بوده و زبانه‌های کوچکی دارند. میوه گندم با توجه به گونه آن، 3 تا 10 میلیمتر طول و 3 تا 5 میلیمتر هم قطر دارد و شامل این بخش هاست گیاهک: یا رویان که تقریباً 5/2 درصد وزن دانه را تشکیل می‌‌دهد و سرشار از پروتئین و چربی است که این بخش را معمولاً در تهیهٔ آرد گندم جدا می‌‌کنند. سبوس: همان پوستهٔ دانه است و تقریباً 14 درصد از وزن دانه را تشکیل می‌‌دهد. سبوس را هم همچون گیاهک در مرحلهٔ آرد سازی از دانه جدا می‌کنند و معمولاً برای خوراک دام مورد استفاده قرار می‌‌گیرد. آندوسپرم: حاوی مواد نشاسته‌ای دانه گندم است و تقریباً 83 تا 87 درصد از کل دانه را شامل می‌‌شود. آندوسپرم دارای دانه‌های نشاسته‌ای و مواد پروتئینی می‌‌باشد که دانه‌های نشاسته آن بوسیله گلوتن که یکی از پروتئین های موجود در دانه است، بهم چسبیده اند. میزان گلوتن موجود در دانه بر حسب نوع و نژاد گندم تفاوت می‌‌کند. همین میزان گلوتن گندم است که مرغوبیت آن را تعیین می‌‌نماید. گندم های قرمز سخت بهاره و پاییزه گلوتن بیشتری دارند و به همین دلیل، ارزش تهیه نان از آنها بیشتر است. چون خمیر حاصل از آردی که از لحاظ گلوتن غنی است، به دلیل داشتن حالت کشدار، قادر است که گازهای ناشی از تخمیر را بیشتر در خود نگهدارد و برای همین، خمیر بهتر ورآمده و حجمش بیشتر می‌‌گردد آب و هوای مناسب برای رشد گندم شرایط ایده آل برای رشد گندم، آب و هوای خنک در دوره رشد رویشی، آب و هوای معتدل در دوران تشکیل دانه و آب و هوای گرم و خشک در زمان برداشت محصول می‌‌باشد. بنابراین در مناطقی که زمستان های سخت دارند، کشت گندم با مشکلاتی از قبیل سرمازدگی زمستانی مواجه می‌‌شود. البته باید بدانیم که گندم در برابر خشکی مقاومت چندانی ندارد و نمی‌تواند به مدت طولانی، خشکی و کم آبی را تحمل نماید. اما قادر است خود را با شرایط خشک تا حدی تطبیق داده و با تشکیل یاخته‌های کوچکتر که در نهایت سبب تشکیل برگ های کوچک و در نتیجه روزنه‌های کوچکتر می‌‌شود، سطح تعریق را کاهش دهد و از اثرات سوء کم آبی تا حدی محفوظ بماند انواع گندم معمولاً گندم ها را به دو دسته کلی گندم بهاره و گندم پاییزه تقسیم بندی می‌‌کنند. این دو نوع علاوه بر آن که دانه هایشان از نظر رنگ، بافت، شکل و... با هم فرق دارد شرایط رشد و نمو آنها نیز با هم تفاوت می‌‌کند. این دو نوع گندم را در دو زمان مختلف در سال کشت می‌‌نمایند. دانه گندم، دارای شیاری است که در طول دانه قرار می‌‌گیرد. عمق این شیار در گندم های پاییزه زیاد و در گندم های بهاره کم است. طرفین این شیار در گندم های بهاره گرد و در گندم های پاییزه گوشه دار می‌‌باشد گندم بهاره گندم بهاره: گندم بهاره همان طور که از نامش پیداست، در اوایل بهار کاشته می‌‌شود. پس از جوانه زدن، گیاه جوان در بهار و اوایل تابستان رشد نموده و محصول آن را تا اواخر تابستان برداشت می‌‌کنند. گندم بهاره را معمولاً در نواحیی کشت می‌کنند که گندم پاییزه نمی‌تواند در برابر سرمای سخت زمستانی آن مناطق، مقاومت نماید. البته میزان محصول دهی گندم پاییزه از بهاره بیشتر است. معمولاً پس از تهیه بذر و زمانی که دمای خاک به یک درجه سانتی گراد بالای صفر رسید، گندم بهاره را می‌‌کارند. اگر شرایط آب و هوایی اجازه دهد می‌‌توان گندم را زودتر هم کاشت تا دوره رشد آن طولانی تر شده و میزان محصول دهی آن بیشتر شود گندم پاییزه گندم پاییزه: این نوع گندم در نیم کره شمالی، در فصل پاییز موقعی که دمای خاک از 13 درجه سانتی گراد کمتر باشد کشت می‌‌شود. ابتدا بذر گندم پاییزه جوانه می‌‌زند. سپس در فصل زمستان، گیاه به صورت گیاه جوان کوچکی باقی می‌‌ماند و با آغاز فصل بهار، مجدداً رشد و نمو خود را آغاز می‌‌کند. معمولاً در یکی از ماه‌های خرداد، تیر یا نهایتاً مرداد، دانه می‌‌رسد و آماده برداشت می‌‌شود. گندم بهاره برای آن که به مرحلهٔ گل دهی برسد، باید به مدت طولانی در معرض هوای سرد قرار گیرد. اگر گندم پاییزه را در بهار بکارند، چون دورهٔ سرما را پشت سر نمی‌گذارد، نمی‌تواند گل آذین خوبی تشکیل دهد. گندم های پاییزه به نسبت گندم های بهاره ریشه‌های عمیق تر و پرپشت تری دارند که تا 200 سانتی متر در خاک نفوذ می‌‌کنند. این امر ناشی از آن است که گندم های پاییزه فصل رشد طولانی تری دارند. شرایط مناسب برای رشد گندم خاک: خاک شنی و رسی عمیق با زهکشی خوب، برای رشد گندم مناسب است. اصولاً میزان عملکرد گندم در شرایط دیم (آبیاری با باران)، در خاک های ریز بافت بیشتر است، چون این قبیل خاک ها قادرند آب را بهتر و به مدت طولانی تر در خود نگهدارند. اما در شرایط آبی (که کشاورز خود گیاه را آبیاری می‌‌کند)، معمولاً گندم زیاد تحت تأثیر بافت خاک خود قرار نمی‌گیرد. آب: گندم هم مانند سایر گیاهان نمی‌تواند در خاک خشک جوانه بزند. گندم بهاره به دلیل ذخیره شدن رطوبت زمستانی درخاک، همواره رطوبت مورد نیاز خود را دارد. اما رطوبت خاک گندم های پاییزه معمولاً فرایند جوانه زنی را با مشکل مواجه می‌‌نماید. اگر برای جوانه زنی یا رشد اولیهٔ جوانه، خاک رطوبت کافی نداشته باشد بذرها ممکن است بپوسند یا در معرض صدمات ناشی از سرما قرار گیرند. رشد گندم گیاه گندم و دیگر انواع غلات، مانند بسیاری از گیاهان دو مرحله رشد دارند: رویشی و زایشی. جوانه زنی، سبز شدن و پنجه زدن جزء مرحله رویشی و ساقه رفتن و تشکیل گل آذین و دانه جزء مراحل زایشی گیاه می‌‌باشد. برای کنترل و تنظیم رشد گندم، از مواد تنظیم کننده رشد استفاده می‌‌کنند. یکی از این مواد سیکوسل (با نام تجاری CCC ) است. نام علمی این ماده شیمیایی، 2- کلرو اتیل متیل آمونیوم کلرید است که: غشاء یاخته گندم را زیاد می‌‌کند. تعداد دسته‌های آوندی در ساقه را زیاد می‌‌کند. رشد ریشه را افزایش داده و مقاومت بوته‌های گندم در برابر خشکی را زیاد می‌‌کند. کارآیی گندم در مصرف آب را بالا می‌‌برد. پس می‌‌توان گندم را در مناطق کم باران هم کاشت و محصولی به خوبی محصول نواحی پرباران، تولید نمود. مقاومت گندم را نسبت به شوری خاک زیاد می‌‌کند. بهتر است که از کودهای نیتروژن و فسفردار برای رشد گندم استفاده شود. پتاسیم هم برای رشد گیاه گندم لازم است. آفات و بیماری های گیاه گندم زنگ، که عاملی به نام Puccinia آن را ایجاد می‌‌کند، مهم‌ترین بیماری گندم به شمار می‌‌رود که شامل زنگ ساقه، زنگ برگ، زنگ خطی و زنگ نواری می‌‌شود. شرایط محیطی مساعد برای ایجاد این نوع آفت، آب و هوای گرم تا گرم مرطوب می‌‌باشد. تشکیل حفره‌های قرمز یا سیاه که حاوی اسپورهای تولید مثل در سطح ساقه، برگ، غلاف و... هستند از علائم این بیماری می‌‌باشند. این قارچ ها از کارآیی گیاه در مصرف آب می‌‌کاهند، بافت های گیاه را تخریب می‌کنند و تعداد دانه‌های موجود در سنبله را مانند زمانی که گیاه به کمبود آب دچار شده، کاهش می‌‌دهند. سیاهک، یکی از بیماری های قارچی گندم است که می‌‌تواند به صورت سیاهک آشکار، سیاهک برگ، سیاهک پنهان معمولی و... ظاهر گردد. سیاهک پنهان، مهم‌ترین و رایج‌ترین و در عین حال، مخرب‌ترین نوع سیاهک است که خسارت زیادی مخصوصاً به گندم پاییزه وارد می‌‌آورد. بجز اینها، پوسیدگی جوانه و ریشه هم بیماری هایی هستند که قارچ ها آنها را به وجود می‌‌آورند و این بیماری ها هم خسارات زیادی را به محصول گندم وارد می‌‌کنند. در گذشته، ضدعفونی نمودن بذر با ترکیبات جیوه‌ای تا حدی از این بیماری ها جلوگیری می‌‌نمود، اما امروزه اغلب از کاربامات و هگزا کلرو بنزن برای نابودی این بیماری ها استفاده می‌‌کنند. زمان برداشت محصول زمان برداشت گندم تحت تأثیر عواملی از جمله بارندگی، رطوبت نسبی، دمای هوا و همچنین رسیدن دانه قرار می‌‌گیرد. برداشت گندم در ایران از اوایل بهار (در مناطق گرمسیری) آغاز شده و تا اواخر تابستان (در مناطق سردسیری) ادامه دارد. امروزه در سراسر جهان از وسایل مکانیکی خاصی برای برداشت گندم استفاده می‌‌نمایند، ولی هنوز هم گندم به طریق سنتی که کند و پر هزینه است، برداشت می‌‌شود. در روش سنتی، بوته‌های گندم را از فاصلهٔ چند سانتی سطح خاک، درو نموده و به صورت دسته‌های کوچک در می‌‌آورند. سپس این دسته ها را به خرمنگاه منتقل نموده و طی مراحل خاصی می‌‌کوبند. زمان صحیح برداشت گندم، وقتی است که رطوبت دانه بین 14 تا 16 درصد باشد. موارد مصرف گندم مواد مغذی آن بر خلاف سایر غلات، گندم را می‌‌توان از طرق مختلف از جمله در تهیهٔ نان، بیسکوییت، شیرینی، کیک، اسپاگتی، ماکارونی و... مورد مصرف قرار داد. از گندم در صنایع کاغذ سازی، چسب سازی و همچنین در تهیهٔ پودرهای لباسشویی هم استفاده می‌‌گردد. از سبوس و کاه آن نیز به عنوان خوراک دام استفاده می‌‌کنند. انواع مختلف گندم برای مصارف مختلف مورد استفاده قرار می‌‌گیرند. مثلاً گندم های نرم بهاره یا پاییزه برای مصرف در صنایع بیسکوییت سازی، شیرینی پزی و کیک پزی مناسبند، در حالی که از گندم های سخت پاییزه و بهاره در نانوایی استفاده بیشتری دارند. آردی که در تهیهٔ شیرینی و کیک و بیسکوییت استفاده می‌‌شود، باید نرم و ریز بوده و همچنین پروتئین کمتر و قدرت جذب آب کمتری هم داشته باشد. برعکس، آرد مرغوب برای تهیهٔ نان، باید پروتئین بیشتری داشته باشد و ظرفیت جذب آب آن هم بیشتر باشد. چنین آردی به هنگام تهیهٔ خمیر، زیاد احتیاج به ورزدادن نداشته و در کمترین زمان، ورمی آید. به علاوه چون میزان پروتئین آن زیادتر است، حجم نان به دست آمده از آن بیشتر می‌‌شود. میزان گلوتن آرد نانوایی باید 5/11 تا 13 درصد باشد. گندم های سخت بهاره و پاییزه، پروتئین بیشتر و گندم های نرم و سفید، پروتئین کمتری دارند. میزان مواد دانه گندم از جمله پروتئین، چربی، نشاسته، سلولز و... در انواع مختلف گندم متفاوت می‌‌باشد. پروتئین های موجود در آندوسپرم، متشکل از گلیادین و گلوتنین می‌‌باشند. این پروتئین ها از آلبومن، گلوبولین، پروتئوزها و نوکلئوپروتئین ها تشکیل یافته اند. این دو نوع پروتئین در مجاورت آب به گلوتن تبدیل می‌‌گردند. وجود همین گلوتن است که سبب برتری گندم نسبت به سایر غلات شده است. تهیه آرد گندم تهیه آرد گندم دارای مراحل مختلفی است. ابتدا گندم را شسته و سپس خشکش می‌کنند تا کلیهٔ مواد خارجی از آن جدا شود. برای جدا نمودن پرزها و کرک ها از سطح دانه، آنها را صیقل می‌‌دهند. برای سفت شدن سبوس و جدا شدن راحت آن از دانه، دانه ها را دوباره خیس کرده و نشاسته موجود در آندوسپرم را برای آسیاب نمودن، آماده می‌‌کنند. سپس دانه‌های گندم را روی غلتک قرار می‌‌دهند و بدون خرد شدن، دانه ها را له می‌‌کنند. در مرحله دیگری، سبوس و گیاهک از آندوسپرم نشاسته‌ای جدا می‌‌گردد. آندوسپرم را پس از خرد و نرم کردن، از الک های پارچه‌ای ریز بافت عبور می‌‌دهند. آرد گندم به این طریق تهیه می‌‌شود. این آرد تقریباً 75 تا 80 درصد وزن دانه گندم می‌‌باشد. اغلب آرد را با مواد سفید کننده سفید می‌کنند و گاهی به آن ویتامین ها یا مواد معدنی دیگری اضافه می‌‌نمایند تا ارزش غذایی آن بیشتر شود. امروزه می‌‌توان آردهای گندم مختلف تولید نمود. اگر سبوس و گیاهک را از آندوسپرم جدا نکرده و در تهیه آرد از این بخش ها هم استفاده کنند، رنگ آرد تیره تر می‌‌شود، در عوض ارزش غذایی چنین آردی خیلی بیشتر از آرد سفیدی است که سبوس و گیاهک ندارد. البته اغلب افراد این آرد تیره را دوست ندارند. معمولاً از سبوس در تهیهٔ غذای دام استفاده می‌‌گردد.

 

گندم پر از املاح معدني است. اگر طالب كسب ويتامين هاي گوناگون هستيد، به سراغ گندم برويد.حريره گندم با شكر و بادام براي خونريزي سينه مفيد است.گندم، جلوي سرطان روده را مي‌گيرد. تركيبات شيميايي هر چند مواد متشكله گندم در انواع مختلف فرق مي كند، ولي بطور متوسط

درصد قسمت گندم مواد زير ديده مي شود: - آب 13.65 درصد - سلولز 2.53 درصد - نشاسته و دكسترين 66.77 درصد - مواد قندي 1.45 درصد - مواد معطر 1.85 درصد - مواد سفيده اي و گلوتن 12.58 درصد - چربي 1.75 درصد - ضمنا مقدار كافي املاح معدني و ويتامين هاي گوناگون داشته و براي انسان غذاي نسبتا كاملي است. علاوه بر مصرف تغذيه ، گندم داراي اثر درماني بسيار مي باشم . اگر آرد گندم بر روي پوست مالش دهيد، التهاب و ورم آنرا از بين مي بردو به همين منظور، از قديم گندم را در تسكين التهاب ، باد سرخ بكار مي بردند و براي اين منظور با مقداري مواد ضد عفوني كننده همراه مي نمودند تا ميكرب آنرا نيز از بين ببرد . در صنعت از آرد گندم نشاسته مي گيرند. ضماد سوخته ي گندم با موم و روغن جهت جلاي رخسار بي نظير است - گندم چاق كننده و مقوي غرايز جنسي است و بين غذاهايي كه با گندم ساخته مي شود، سمنو از همه قوي تر است، پخته گندم با شكر و بادام به صورت حريره ، چنانكه كم كم خورده شود، درمان خونريزي سينه است . ضماد پخته گندم با روغن زيتون جهت فروبردن ورمهاي گرم و آب پياز جهت ورمهاي سرد مفيد است ، و با آب گشنيز جهت تحليل ورمهاي گرم و خنازير و غدد مجرب است . پخته گندم  با سكنجبين جهت بثورات آبكي سودمند مي باشد.  در گذشته وقتي سگي انسان را مي گزيد، عوام خمير گندم را بر موضع گزيدگي مي بستند و پس از باز كردن آنرا جلوي سگ مي انداختند. اگر آنرا سگ نمي خورد آنرا دليل هار بودن سگ گزنده مي دانستند.   روغن گندم كه از جوشاندن و پختن گندم در روغن زيتون بدست مي آيد. جهت رفع قوبا (زخم هاي جلدي كه منشاء عصبي دارد) مخصوصا قوباي اطفال و همچنين پاك شدن كك و مك و معالجه كچلي و ريزش طبقات شاخي پوست مفيد است . جوشانده سبوس گندم درمان سرفه و زكام هاي سخت است . جوشانده ي سبوس گندم كه با عسل  شيرين شده باشد، بعد از غذا يبوست هايي را كه منشاء آنها تنبلي كبد و تحريكات روده باشد درمان مي كند.  از سبوس گندم مي توان نان سياه هم تهيه كرد، ولي سنگين بوده ترشي معده را زياد مي كند. مبتلايان به زخم معده - سرطان دستگاه هاضمه و آپانديس بايستي از سبوس گندم پرهيز نمايند. به زنان آبستن توصيه كنيد كه از سوپ گندم كه داراي املاح كلسيم - فلوئور و سيليس و ويتامين هاي ((ب و پ پ )) مي باشد حتما استفاده کنند.

چرا گندم پرطرفدارترین گیاه جهان است؟

چرا گندم پرطرفدارترین گیاه جهان است؟

ریشه:

ریشه گندم افشان و سطحی است. به گونه ای که 70 درصد ریشه گندم در عمق تنها 25  تا 30 سانتی متری سطح خاک قرار می گیرد. گندم طوقه ای در محل اتصال ساقه به ریشه دارد که از روی این طوقه از سطح خاک تعدادی برگ به وجود می آید. این برگ ها پس از رشد کردن وارد مرحله پنجه زنی می شوند. تعداد پنجه های روی هر بوته سه تا پنج عدد است. سپس گندم وارد مرحله ساقه دهی می شود. به طوری که در این مرحله هریک از پنجه ها تبدیل به یک ساقه شده و شرایط تولید دانه را دارند.

ساقه:

ساقه در گندم از تغییر شکل هر یک از پنجه ها به وجود می آید. ساقه ها توخالی و دارای گره هستند و در محل گره ها به حالت اسفنجی و توپر در می آیند که به ساقه حالت مقاوم در برابر شکستگی را می دهند. ارتفاع متوسط ساقه 130 سانتی متر است و تعداد گره ها بسته به شرایط محیط و خاک متفاوت هستند و به رنگ سبز می باشند که در جریان فتوسنتز نیز دخالت می کنند. معمولاً ساقه های اصلی بلندتر از پنجه ها هستند. در انتهای ساقه اصلی و ساقه های فرعی اندام زایشی یا سنبله گندم ظاهر می شود. ساقه ها گرد و سطح آنها پوشیده از کرک است که مقاومت گیاه را در مقابل کم آبی و خشکی افزایش می دهد و از تبخیر و تعرق گیاه جلوگیری می کند.

برگ:

برگ ها در گیاه گندم از محل گره خارج می شوند و دنبرگ ندارند. به گونه ای که پنجک به طور مستقیم به ساقه متصل می شود و فاصله بین دو گره را می پوشاند. برگ نقش مهمی در فرایند فتوسنتز دارد و حفظ شادابی و طول عمر آن تأثیر معناداری بر میزان عملکرد گندم دارد. در محل اتصال برگ به ساقه سه زایده وجود دارد که دو زایده کناری را گوشوارک و زایده وسطی را زبانک می گویند. این زایده ها بی رنگ و شفاف بوده و پوشیده از کرک است و جدا از ایجاد مقاومت گیاه در مقابل تبخیر و تعرق برگ، زاویه قرارگرفتن برگ در ساقه را تعیین می کند. به آخرین برگی که روی ساقه ظاهر می شود برگ پرچم گفته می شود. طول هر برگ 10-20 سانتی متر و عرض آن 2/0 تا 5/0 است. تعداد برگ ها به تعداد گره های روی ساقه بستگی دارد که آن هم به رقم ژنتیک و خاک بستگی دارد.

اندام زایشی:

پس از رشد کامل ساقه، در انتهای ساقه اندام زایشی گندم که به آن سنبله و بعضی وقت ها به اشتباه خوشه گفته می شود به وجود می آید. به محور آن هم اصطلاحاً محور سنبله گفته می شود تعداد متفاوتی سنبلچه در طول محور سمبله قرار گرفته است که هریک از این سنبلچه ها دارای تعدادی گلچه هستند که پس از باروری تشکیل دانه می دهند. در تعدادی از ارقام گندم تعداد گلچه ها حتی به 11 عدد هم می رسد. اما از میان این تعداد گلچه ها تنها تعداد محدودی بارور شده و به دانه می رود که این تعداد به عنوان یکی از علامت سؤال های علم فیزیولوژی است.

گرده افشانی:

پس از گرده افشانی و بارور شدن سمبلچه ها میوه های گندم به وجود می آید. هر میوه از چند قسمت تشکیل شده که از خارج به داخل عبارتند از پوشه و پوشینه. هر پوشینه هم خودش از دو قسمت تشکیل شده به نام پوشینه زیرین و پوشینه بالایی. در زیر پوشینه دو زایده وجود دارد که پوشینک نامیده می شود.

دانه گندم کاملاً بیضی شکل است. طول دانه از بین 4-5/8 میلی متر و قطر آن 5/1-5/3 میلی متر متفاوت است. قسمت پایین دانه که به محور سنبلچه متصل است کاملاً کروی شکل است و جنین دانه گندم که در قسمت پایین دانه و در همین بخش قرار دارد کروی شکل است. قسمت بالایی دانه نوک تیز و باریک بود است. گندم هایی که در مناطق گرم و خشک دنیا رشد می کنند در قسمت بالایی دانه دارای کرک هستند. بخشی از دانه که به محور سنبلچه متصل است به صورت شکاف فرورفته می باشد که از ریزش دانه گندم جلوگیری می کند و بخش مقابل آن به حالت برجسته دیده می شود. کرک های موجود در نوک دانه گندم مانع از خروج یکباره رطوبت از دانه شده و دانه را در برابر کم آبی و تبخیر و تعرق محافظت می کند. رنگ پوست دانه گندم از سفید یا زرد شروع شده تا به رنگ قهوه ای و قرمز دیده می شود. 80 درصد گندم های دنیا قهوه ای هستند. وزن هزار دانه گندم بین 15-55 گرم متغیر بوده که در ارقام زراعی بین 30-75 متغیر است. پس از آن که پوشینه ها در اکثر ارقام گندم تشکیل می شود از انتهای هر پوشینه زایده ای باریک و نسبتاً طویل به نام آریستات یا ریشک به وجود می آید که آخرین اندامی است که از این گیاه بیرون می آید و دارای کرک های بسیار ریزی است که وجود این کرک ها به جلوگیری از خروج آب از دانه کمک می کند و گیاه را در برابر خشکی مقاوم می کند. این اندامک در فرایند فتوسنتز نیز دخالت داشته به طوری که حذف آن باعث کاهش عملکرد در گیاه گندم می شود.

آخرین اندام مهم دیگر در گیاه گندم که در جریان فتوسنتز نقش زیادی ایفا می کند برگ پرچم است. برگ پرچم برگی است که به عنوان آخرین برگ بر روی ساقه ظاهر می شود.

 

تاريخچه تهيه بذر گندم در ايران

تاريخچه تهيه بذر گندم در ايران

نویسنده «:مصطفی پزشکی

 

 در اواخر سال 1311 آزمايشگاهاي خدماتي غلات و ازدياد بذر در مزارع آزمايشي باغ فردوس دانشكده كشاورزي كرج شروع شد.ودر سال 1314 بنگاه اصلاح و تهيه بذر در ايران در كرج تاسيس گرديد و مسئوليت آنرا دكتر شنيدر آلماني عهده دار بود و نسبت به تهيه واريته هاي گندم شاهپسند، اميد،روشن و واريته جو كاليفرنيا براي منطقه كرج و واريته هاي گندم ريحاني،ايتاليائي،طبسي براي منطقه ورامين ازدياد و در بين كشاورزان توزيع شد. در سال 1330 وزارت كشاورزي با كمك اداره همكاريهاي فني ايران و آمريكا نسبت به تهيه و توزيع واريته هاي اصلاح شده گندم شاهپسند ،ايتاليائي ،ريحاني وجو اقدام كرد. بذرهاي ما در واريته هاي مذبور در موسسات اصلاح بذر كرج و ورامين تهيه شد و مراحل اوليه ازدياد نيز در املاك استيجاري كرج و ورامين انجام گرفت پس از ازدياد اوليه ،بذرهاي نامبرده را با گندمهاي نامرغوب محلي در شهرستانها و بخشهاي كشاورزي تعويض مي كردند و گندم محلي را به اداره غله محل مي فروختند. ضرر و زيان حاصل از اين كار از محل اعتبارات اداره همكاريهاي فني ايران و آمريكا تامين مي شد.از سال 1331 تا سال 1333 يك فرد آلماني مسئول آزمايشهاي به نژادي غلات در ايران شد در سال 1335 كميته غله وزارت كشاورزي كه با عضويت كارشناسان سازمان ملل متحد و اصل 4 تشكيل شده بود تصميم گرفت توزيع بذر مرغوب را توسعه دهد در نتيجه كارشناسي از اين طريق مسئول بررسيهاي به نژادي غلات در ايران مشغول انجام وظيفه شد. واريته هاي گندم شاهپسند ، ريحاني ، ايتاليائي و طبسي در سالهاي 1336 و 1337 و شاه پسند ، اميد طبسي،ريحاني، ايتاليائي و 4820 در سالهاي 1336 و 1337 به صورت بذر مادري و گواهي شده در بين كشاورزان توزيع شد . واريته هاي سفله و تركي در سالهاي 1337 و 1338 به صورت بذر مادري وگواهي شده ، واريته آذر 1338 و 1339 و واريته روشن در سالهاي 1340 و1341 به صورت بذر مادري و گواهي شده شناخته شدند. اولين فرد ايراني كه شروع به اصلاح بذر و غلات نمود مرحوم احمد حسين عدل وزير اسبق كشاورزي وپس از آن مهندس منصور عطائي بيش از سي سال روي گندمهاي بومي نقاط مختلف كشور تحقيق و بررسي كرد اولين واريته گندمي كه در ايران اصلاح و در دسترس كشاورزان گذاشته شده شاهپسند بود و در دانشكده كشاورزي كرج انجام پذيرفت . در اينجا نام واريته هاي مهم اصلاح شده گندمهاي ايراني را به اطلاع ميرسانيم . گندم طبسي ، گندم ريحاني ، گندم 4820 گندم الوا ، گندم اميد ،گندم شعله ،گندم آذر ، گندم روشن ،گندم دهقان ، گندم عدل ، گندم شاهي ، كرج 1 ، كرج 2 ، گندم اروند ، گندم رشيد ، گندم خزر 1- گندم اينيا ، گندم بزوستايا، گندم بيات ، گندم آزادي، گندم ناز، گندم البرز، گندم مغان1، گندم مغان 2، گندم رشيد مناطق غله خيز كشور عبارتند از شمال غربي مشهد ، دشت گرگان نواحي مازندران، گيلان و بطور كلي استان آذربايجان مخصوصاً دشت مغان آستارا، اردبيل و ميان دو آب همچنين استانهاي كردستان ، باختران، همدان، لرستان،ايلام،چهار محال بختياري،كهكيلويه وبوير احمد،شمال غربي كشور و بخش شمالي استان خوزستان. در استان آذربايجان واريته اميد به علت پائيزه و آبي بودن آن بيشترين عملكرد را داراست رقم آذر به عنوان گندم پائيزه بهتر از هر رقم ديگر در مناطق ديم استان آذربايجان سازگاري داشته و عملكرد خوبي به دست داده از واريته هاي بهاره ديم براي استان آذربايجان شعله بهترين است. واريته هاي اميد و روشن و حتي واريته هاي شاهي به عنوان بهترين واريته هاي پائيزه و آبي براي منطقه كرج و قزوين شناخته شده اند . نواحي گرگان و مازندران بيش از هر منطقه مستعد كشت گندم تركي،واريته آلوا است.از بين واريته هاي متناسب براي استان خراسان به عنوان گندم ، پائيزه آبي ، اميد ميباشد. ولي گندم آذر را نيز مي توان به عنوان گندم پائيزه ديم به شمار آورد. گندم دهقان به عنوان گندم سياه آبي نتيجه خوبي داشته است.